Yüzbaşı Suyu Çeşmesi

Giresun Merkez’de, Nizamiye Mahallesi çevresinde yer alan Yüzbaşı Suyu Çeşmesi, günümüzde şehrin tarihî çeşmeleri arasında anılan yapılardan biridir. Kaynaklarda çeşmenin 1933 yılında inşa edildiği belirtilmektedir. Yapının üzerinde bulunan ve sonradan monte edildiği ifade edilen mermer yazıt da çeşmenin tarihini ortaya koyan önemli unsurlardan biridir. Çeşmenin mimarisine baktığımızda oldukça sade fakat karakteristik bir yapı görüyoruz. Yığma yapım tekniğiyle ve kesme taş kullanılarak inşa edilen çeşme, dikdörtgen planlıdır. Batıya bakan ön cephesi, iki yanında yer alan dikdörtgen çıkıntılarla sınırlandırılmıştır. Yapının tek bir su lülesi bulunmaktadır. Çeşmenin önünde ise bütün cephe boyunca uzanan bir yalak yer almaktadır. Burada özellikle dikkatinizi ayna taşına çekmek isterim. Çeşmenin suyun aktığı bölümünün üzerinde ay-yıldız motifi bulunmaktadır. Bu küçük fakat anlamlı ayrıntı, yapıya yalnızca mimari değil, sembolik bir özellik de kazandırmaktadır. Bir çeşmenin üzerinde böylesine belirgin bir ay-yıldız motifinin kullanılması, yapının Cumhuriyet döneminin erken yıllarındaki şehir kültürünü ve estetik anlayışını yansıtan ayrıntılardan biri olarak değerlendirilebilir. Çeşmenin 1933 yılında yapılmış olması da ayrıca önemlidir. Çünkü bu tarih, Cumhuriyet’in henüz ilk yıllarına denk gelir. Dolayısıyla yapı, Osmanlı döneminden devralınan çeşme geleneğinin Cumhuriyet döneminde de devam ettiğini gösteren örneklerden biri olarak değerlendirilebilir. Bir rehber olarak burayı ziyaret edenlere özellikle şunu hatırlatmak isterim: Tarihî yapılar her zaman büyük kaleler, saraylar veya anıtsal camiler olmak zorunda değildir. Bazen bir şehrin geçmişini anlamanın en güzel yolu, gündelik hayatın küçük yapılarına bakmaktır. Bir çeşme bize insanların nereden su aldığını, nerede karşılaştığını, nasıl sosyalleştiğini ve şehir yaşamının nasıl değiştiğini anlatabilir.